Samenvatting:
Het concept van de nieuwe pachtregelgeving zijn bekend. Door onder andere omkering van de prijsbepaling wordt kortlopende pacht ontmoedigd en langlopende pacht gestimuleerd. De overheid verwacht dat hierdoor in de toekomst met name duurzame langlopende pachtcontracten en kortlopende pachtcontracten worden afgesloten. De regels worden komende tijd uitgewerkt in een conceptwetsvoorstel. Voor bestaande pachtovereenkomsten wordt gewerkt aan een overgangsregeling. Aan het eind van de zomer gaat de internetconsultatie (waarschijnlijk) van start. Begin 2026 wordt het concept dan aan de Kamer voorgelegd.
In dit artikel:
– Pachter actief na de AOW-leeftijd
– Duurzame langlopende pacht
– Kortlopende pacht (vervangt geliberaliseerde pacht)
– Grotendeels ongewijzigde regels teeltpacht
– Natuurpacht (vervangt reservaatpacht)
– Ruimte voor duurzaamheid
– Verplichte bedrijfsmatigheidstoets
Pachter actief na de AOW-leeftijd
Een belangrijk onderdeel van de wijziging is dat er verschillende soorten pacht blijven bestaan, maar met duidelijke aanpassingen. Bij reguliere pacht blijven de bestaande contracten vrijwel gelijk. Wel komt er een nieuwe toets: zodra de pachter de AOW-leeftijd bereikt, moet hij kunnen laten zien dat het bedrijf nog steeds actief is. Nieuwe reguliere pachtcontracten mogen in de toekomst vrij worden geprijsd. Wel wordt een ‘agrarische prijsindexatieʼ ontwikkeld waardoor de jaarlijkse prijsontwikkeling in lijn is met de markt.
Duurzame langlopende pacht
Er komt ook een nieuwe vorm van pacht: de duurzame langlopende pacht. De looptijd van deze pachtvorm is minimaal 24 jaar. In tegenstelling tot reguliere pacht, eindigt dit contract automatisch na de afgesproken termijn en wordt het niet stilzwijgend verlengd. Ook hier mogen partijen zelf de pachtprijs bepalen, met een jaarlijkse indexatie.
Kortlopende pacht (vervangt geliberaliseerde pacht)
De kortlopende pacht vervangt straks de huidige geliberaliseerde pacht. Deze mag maximaal twaalf jaar duren, zonder verplichte minimumtermijn. Nieuw is dat de hoogte van de pachtprijs afhankelijk wordt van de lengte van het contract: hoe korter het contract, hoe lager de toegestane prijs. De overheid wil hiermee voorkomen dat kortlopende pacht te duur wordt.
Grotendeels ongewijzigde regels teeltpacht
De regels voor teeltpacht blijven grotendeels zoals ze zijn. Teeltpacht blijft bedoeld voor gewassen die vruchtwisseling nodig hebben, zoals bloembollen en pootaardappelen. Wel komt er een duidelijke lijst van gewassen waarvoor teeltpacht niet meer mag worden gebruikt. Daarnaast wordt de regel versoepeld dat een teeltpachtovereenkomst binnen twee maanden moet worden geregistreerd. Ook bij latere registratie blijft het nu gewoon een teeltpacht, al mag de verpachter pas pacht eisen als de registratie rond is.
Natuurpacht (vervangt reservaatpacht)
In sommige gebieden is natuurpacht verplicht. Dat geldt bijvoorbeeld voor Natura-2000-gebieden en plekken die door gemeenten als natuur zijn aangewezen. Deze contracten moeten minimaal zes jaar duren. Ze kunnen door de natuurbeheerder worden opgezegd als het natuurdoel verandert, of als bijvoorbeeld het waterpeil wordt aangepast. In zo’n geval moet de pachter worden gecompenseerd.
Ruimte voor duurzaamheid
Naast veranderingen in pachtvormen komt er meer ruimte voor duurzaamheid. In nieuwe én bestaande contracten kunnen pachters en verpachters vrijwillig afspraken maken over duurzaam landgebruik. De overheid komt hiervoor met een lijst van erkende duurzame maatregelen. De grondkamer controleert of deze afspraken correct zijn opgesteld.
Verplichte bedrijfsmatigheidstoets
Tot slot komt er dus een verplichte bedrijfsmatigheidstoets. Deze geldt zodra een pachter de AOW-leeftijd bereikt, en ook bij verlenging of indeplaatsstelling van een pachtovereenkomst. De toets moet aantonen dat het gepachte nog steeds wordt gebruikt voor een echt agrarisch bedrijf. Als dat niet het geval is, mag het contract worden beëindigd.
De komende tijd werkt de overheid aan een wetsvoorstel. Naar verwachting start de internetconsultatie hiervan eind deze zomer en wordt het voorstel in het eerste kwartaal van 2026 aangeboden aan de Tweede Kamer. Voor bestaande pachtcontracten komt een overgangsregeling.
